چای

راهنمای جامع خرید چای؛ هر آنچه برای یک انتخاب هوشمندانه نیاز دارید

خیلی‌ها فکر می‌کنند چای فقط یک نوشیدنی است که رنگ بگیرد و تمام! اما دنیای چای، مثل دنیای قهوه یا عطر، پر از جزئیات، شیمی و هنر است. فرقی نمی‌کند دنبال چای ارگانیک لاهیجان باشید یا طعم گس و قوی چای هندوستان؛ اینجا به شما می‌گوییم که پشت هر برگ چای چه داستانی نهفته است.

چرا قیمت‌ها اینقدر تفاوت دارند؟ عوامل موثر بر قیمت چای

شاید بپرسید چرا چای «قلم» ارزان‌تر از «سرگل» است یا چرا چای خارجی نوسان قیمت زیادی دارد؟

• نرخ ارز: چای‌های سیلان و کلکته کاملاً وارداتی هستند. پس قیمتشان مستقیم به نرخ ارز و هزینه‌های گمرک گره خورده است. در مقابل، چای ایرانی (لاهیجان) نوسان کمتری دارد و قیمتش بیشتر تابع دستمزد کارگر و هزینه کود است.

• فصل برداشت (فلاش): چای «بهاره» یا چین اول، چون از جوانه‌های تازه و پر از شیره گیاهی تهیه شده، گران‌ترین است. هرچه به سمت پاییز می‌رویم، برگ‌ها سفت‌تر و فیبری‌تر می‌شوند و قیمت پایین می‌آید.

• ظاهر و فرآوری: چای‌هایی که با دست چیده می‌شوند و برگ‌های سالمتری دارند (مثل قلم فوق‌اعلا)، زحمت بیشتری برده‌اند و به طبع، ارزش بیشتری هم دارند.

الفبای کیفیت؛ عوامل موثر بر کیفیت چای چیست؟

تمام چای‌های دنیا از گیاهی به نام Camellia \ sinensis به دست می‌آیند، اما خاک و آب‌وهوا (Terroir) روی طعم و مزه و عطر چای تاثیر بسزایی دارد.

1. پلی‌فنول‌ها: همان عاملی که باعث می‌شود وقتی چای می‌نوشید، آن حس «گسی» و تلخی دلنشین را حس کنید. در چای‌های «سرگل»، این مقدار در بیشترین حالت است.

2. روغن‌های ضروری: مسئول عطر چای هستند. چای‌های ارتفاعات سریلانکا (سیلان) به خاطر هوای کوهستانی، روغن‌های معطر بیشتری دارند.

3. کافئین (Theine): اگر صبح‌ها برای بیدار شدن به چای نیاز دارید، چای کلکته و باروتی بیشترین گیرایی را برای شما دارند.

جدول مقایسه تخصصی انواع چای

برای اینکه در یک نگاه انتخاب کنید، این جدول را بر اساس استانداردهای بین‌المللی برایتان آماده کردیم:

چای‌های خارجی؛ دنیای عطر و رنگ

• کلکته فوق‌اعلا (هندوستان): سلطان صبحانه‌ها! اگر صبح‌ها سخت بیدار می‌شوی، این چای با کافئین بالا و طعم قوی (کمی شبیه جوانه گندم) انتخابی عالیست.

• سیلان (سریلانکا): به عطر بی‌نظیرش معروف است.

  • مدل باروتی: دانه‌های گرد و ریزی دارد که مثل بمب رنگ آزاد می‌کنند! در عرض ۵-۷ دقیقه رنگی تیره و طعمی تند می‌دهد.

  • مدل قلم فوق‌اعلا: برعکس باروتی، برگ‌های سوزنی و بلند دارد. بسیار لوکس است و عطری گلی و ملایم دارد.

بررسی چای ایرانی؛ چرا دیردم بودن یک مزیت است؟

چای لاهیجان ما، نماد سلامت است. برخلاف چای‌های خارجی، در شمال ایران به دلیل سرمای زمستان، آفات از بین می‌روند و نیازی به سم‌پاشی شیمیایی نیست.

• چای قلم: برخلاف تصور، وجود «ساقه» در این چای یک نقص نیست! ساقه حاوی قندهای طبیعی است که باعث می‌شود چای قلم بعد از ۲۰ دقیقه دم کشیدن، طعمی شیرین و رنگی یاقوتی پیدا کند که هیچ چای دیگری ندارد.

• چای شکسته: این چای فاقد ساقه است و چون سطح تماس بیشتری با آب دارد، زودتر از قلم دم می‌کشد و برای کسانی که در محیط کار فرصت کمی دارند، بهترین گزینه است.

تشخیص اصالت؛ چطور سرمان کلاه نرود؟

در بازاری که پر از رنگ‌های شیمیایی است، این دو تست را مثل یک حرفه‌ای انجام دهید:

1. تست آب سرد: یک قاشق چای را در لیوان آب سرد بریزید. اگر بلافاصله مثل جوهر پخش شد و رنگ داد، شک نکنید که رنگ مصنوعی دارد. چای اصل (ایرانی یا خارجی معتبر) در آب سرد تا ۲۰ دقیقه هیچ رنگی نمی‌دهد.

2. تست لکه (Cream Down): چای طبیعی بعد از سرد شدن در فنجان، نباید لایه‌ای شبیه لجن یا روغن روی سطحش ببندد. اگر لک چای به سختی از دیواره فنجان پاک شد، یعنی اسانس و رنگ آن غیرطبیعی است.

راهنمای دم‌آوری صحیح (بسیار مهم)

حتی گران‌ترین چای دنیا را اگر درست دم نکنید، مزه آب‌جوش می‌دهد!

• چای ایرانی: حتماً قبل از دم کردن با آب سرد بشویید. نیاز به ۲۰ دقیقه زمان روی کتری (حرارت غیرمستقیم) دارد.

• چای کلکته: اگر می‌خواهید با شیر میل کنید، بگذارید ۱۵ دقیقه دم بکشد تا غلظت لازم را پیدا کند.

• چای عطری: هرگز از آب در حال جوش صد درجه استفاده نکنید؛ بگذارید دمای آب به ۹۰ درجه برسد تا عطر لطیف آن نسوزد.